Natuursteen is geen materiaal maar een verzamelnaam: tientallen gesteentes met elk hun eigen hardheid, structuur en gedrag. Diezelfde stenen komen op heel verschillende schaal terug, van een vloer van dertig vierkante meter tot een edelsteen van enkele millimeters in een oorbel. Dit overzicht zet de belangrijkste soorten op een rij, legt uit waarin ze verschillen, en laat zien waarom het polijstprincipe in beide gevallen exact hetzelfde is.
De hoofdindeling: kalkhoudend of niet
De belangrijkste vraag bij elke natuursteen is of hij kalkhoudend is, want dat bepaalt of zuren de steen aantasten en dus hoe u hem moet onderhouden.
- Kalkhoudend (calciumcarbonaat): marmer, travertijn, arduin, kalksteen, onyx. Gevoelig voor zuren zoals azijn, citroen en wijn. Krijgt etsing.
- Niet-kalkhoudend (silicaat): graniet, kwartsiet, leisteen, zandsteen, bazalt. Zuurbestendig, maar niet onverwoestbaar.
Marmer
Gemetamorfoseerde kalksteen met de kenmerkende adering. Relatief zacht (3-4 op de schaal van Mohs), waardoor het krast en etst, maar juist die zachtheid maakt het uitstekend te herpolijsten. Zie onze gids over marmersoorten en kleuren.
Graniet
Vulkanisch, zeer dicht en hard (6-7 Mohs). Vrijwel ongevoelig voor zuren en krassen, en daarom een populaire keuze voor keukenwerkbladen. Verliest eerder zijn beschermlaag dan zijn vorm. Zie onderhoudstips voor graniet.
Arduin (Belgische blauwe hardsteen)
Kalksteen met fossielinsluitsels, het Belgische kroonjuweel onder de natuursteen. Dicht en sterk, maar kalkhoudend en dus zuurgevoelig. Berucht om kalkaanslag en verbleking. Zie blauwe steen reinigen en arduin polijsten.
Travertijn
Sedimentair, ontstaan rond warmwaterbronnen, met de typische poreuze structuur. Wordt geleverd gevuld of ongevuld; de poriën vragen extra aandacht bij onderhoud. Zie travertijn schoonmaken.
Leisteen
Gelaagd metamorf gesteente dat in dunne platen splijt. Van nature mat en antislip, en zuurbestendig, maar de gelaagdheid maakt het gevoelig voor afschilfering. Zie leisteen vloer reinigen.
Zandsteen en bazalt
Zandsteen is poreus en relatief zacht, gevoelig voor vocht en vervuiling. Bazalt is het tegenovergestelde: extreem dicht, donker en vorstbestendig, veelgebruikt buiten. Zie zandsteen reinigen.
Dezelfde steen, andere schaal: natuursteen als edelsteen
Een aantal stenen die u als vloer of werkblad kent, komt in kleiner formaat terug als sieraadsteen: onyx, agaat, marmer, jaspis en parelmoer worden in dunne schijfjes of cabochons verwerkt in juwelen.
Het fascinerende is dat het polijstproces identiek is, alleen de schaal verschilt. Of het nu om dertig vierkante meter marmeren vloer gaat of om een steentje van acht millimeter in een oorbel: u werkt met opeenvolgend fijnere korrels tot het oppervlak zo vlak is dat het licht spiegelend weerkaatst. Bij een vloer gebeurt dat met diamantschijven op een machine, bij een edelsteen met dezelfde diamantkorrels op een kleine trommel of schijf. Het natuurkundige principe is hetzelfde.
Ook het onderhoudsadvies loopt verrassend parallel. Parels en parelmoer bestaan, net als marmer en arduin, grotendeels uit calciumcarbonaat. Daardoor geldt voor beide dezelfde regel: weg met azijn, citroen, parfum en agressieve reinigers, want die lossen de kalk op en maken het oppervlak dof. Wie dit bij zijn marmeren blad weet, weet het dus ook bij zijn sieraden.
Wie dat ambacht van dichtbij wil meemaken, kan in Brussel terecht bij Cherry PaoPao, handgemaakte charm-sieraden en sieradenworkshops in Brussel, waar u met natuurlijke stenen, parels en charms zelf een sieraad samenstelt. Een aardige manier om te ervaren hoe steen op kleine schaal wordt bewerkt, als u al weet hoe het op vloerschaal werkt.
Welke steen vraagt welk onderhoud?
| Steensoort | Hardheid | Zuurgevoelig | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Marmer | Zacht (3-4) | Ja | Etsing en krassen |
| Graniet | Hard (6-7) | Nee | Beschermlaag slijt |
| Arduin | Middel | Ja | Kalkaanslag, verbleking |
| Travertijn | Zacht-middel | Ja | Poriën vullen |
| Leisteen | Middel | Nee | Afschilfering |
| Zandsteen | Zacht | Beperkt | Poreus, vochtgevoelig |
| Bazalt | Zeer hard | Nee | Zoutschade in winter |
Niet zeker welke steen u heeft?
Dat is vaker het geval dan u denkt, zeker bij een vloer die al bij de aankoop van het huis lag. Een eenvoudige aanwijzing: kalkhoudende steen reageert op een druppel zuur met lichte schuimvorming of een dof plekje. Doe die test uitsluitend op een onopvallend hoekje, want u beschadigt de steen ermee. Twijfelt u, dan beoordelen wij de steensoort ter plaatse tijdens een gratis inspectie en adviseren we welke behandeling past: polijsten, reinigen of periodiek onderhoud.