Kalk en witte uitslag op natuursteen verwijdert u nooit met een gewone ontkalker. Kalkaanslag bestaat uit calciumcarbonaat, en marmer, travertin, kalksteen en Belgische hardsteen bestaan daar zelf ook grotendeels uit: wat de kalk oplost, lost ook de steen op. Bepaal daarom eerst wat u ziet (kalk, uitbloeiing of etsing), kies dan een middel dat bij uw steensoort past, en voorkom nieuwe aanslag door na te drogen en de steen te laten impregneren. In dit artikel leest u hoe dat werkt in de badkamer, in de keuken en op het terras.
Kalk, witte uitslag of etsing? Zo herkent u het verschil
Een witte plek op natuursteen is één van vier dingen: kalkaanslag die óp de steen ligt, witte uitslag (uitbloeiing) die van binnenuit naar boven komt, een cementsluier na de plaatsing, of etsing, een doffe beschadiging ín de steen zelf. De aanpak verschilt per geval.
| Wat u ziet | Waar het meestal zit | Wat het is |
|---|---|---|
| Wit, korrelig of schilferig laagje dat u met uw vinger voelt | Douche, rond kranen en spoelbak, waar water opdroogt | Kalkaanslag (vaak gemengd met zeepresten) |
| Wit poeder, vlekken of strepen die na regen en een droge periode verschijnen | Terras, oprit, buitentrap, vers gelegde vloer | Witte uitslag of uitbloeiing |
| Grijs-witte waas over de hele vloer of langs de voegen | Na het leggen, voegen of een verbouwing | Cementsluier |
| Doffe, matte plek zonder laagje erop, op dezelfde hoogte als de rest | Waar zuur, wijn of een ontkalker de steen raakte | Etsing (uitgebeten plek) |
De eenvoudigste test: strijk met uw vingertop over de plek. Voelt u een randje of korrels, dan ligt er iets op de steen en is het vaak nog te verwijderen. Is de plek dof maar zit er niets op, dan is het oppervlak zelf aangetast. Dat is etsing, en dan helpt reinigen niet meer. Meer daarover leest u in onze gids over uitgebeten vlekken en etsing. Een waas na de plaatsing pakt u aan zoals beschreven in cementsluier verwijderen van natuursteen.
Waarom gewone ontkalkers natuursteen beschadigen
Ontkalkers werken met zuur, en zuur maakt geen onderscheid tussen de kalk op de steen en de kalk ín de steen. Op kalkhoudende natuursteen laat een ontkalker daardoor een doffe etsplek achter, ook als de kalk zelf wel verdwijnt.
Azijn, citroenzuur, schoonmaakazijn en de meeste sanitair- en antikalkreinigers zijn zuur. Welke steen daar wel en niet tegen kan, hangt af van de samenstelling:
- Kalkgevoelig (geen zuur): marmer, travertin, kalksteen, onyx en Belgische hardsteen (arduin, blauwe steen). Ook Aziatische blauwsteen is kalkhoudend.
- Zuurbestendig (beter bestand): graniet, kwartsiet, basalt en de meeste leisteen. Ook hier gebruikt u alleen een product dat de fabrikant geschikt verklaart voor natuursteen, en test u eerst op een onopvallende plek.
Let daarnaast op de voegen: gewone cementvoegen zijn ook kalkhoudend en worden door zuur aangetast, ook als de steen ernaast zuurbestendig is. En een zuur middel kan een impregnering verzwakken, zodat de steen daarna sneller vocht en vlekken opneemt. Twijfelt u welke steen u heeft, behandel hem dan als kalkgevoelig.
Kalk verwijderen in de douche en badkamer
Op marmer, travertin en hardsteen in de badkamer verwijdert u verse kalkaanslag met een pH-neutrale natuursteenreiniger en een microvezeldoek, of met een zeepfilmverwijderaar die geschikt is voor kalkgevoelige steen. Een dikke, oude kalklaag krijgt u op die steensoorten niet veilig chemisch weg: die moet machinaal worden weggeschuurd.
Veel van wat er in een douche als "kalk" uitziet, is eigenlijk kalkzeep: een grijswitte film van zeepresten en kalk uit het water. Die laat zich losmaken met een zeepfilmverwijderaar voor natuursteen. Zulke middelen zijn niet zuur en etsen de steen dus niet. Zo pakt u het aan:
- Kies het juiste middel: een pH-neutrale natuursteenreiniger voor lichte aanslag, een zeepfilmverwijderaar voor natuursteen voor een vettige grijze film. Controleer op het etiket dat het middel geschikt is voor uw steensoort.
- Test eerst: op een plek die niet opvalt, bijvoorbeeld onderaan in een hoek.
- Laat kort inwerken en werk zacht: met een zachte borstel of microvezeldoek, nooit met een schuurspons, schuurpoeder of staalwol. Die maken krassen die de glans breken.
- Spoel na en droog af: resten van het middel en staand water geven nieuwe witte randen.
Op graniet en leisteen in de douche mag het iets steviger, met een kalkreiniger die de fabrikant uitdrukkelijk geschikt verklaart voor zuurbestendige natuursteen. Spoel goed na en houd het middel weg van de voegen en van kalkhoudende delen, zoals een marmeren dorpel of een hardstenen vensterbank. Wilt u weten welke steensoorten in een badkamer het best werken, lees dan ook natuursteen in de badkamer: tips en aandachtspunten.
Kalk op een granieten of marmeren aanrechtblad
Kalkranden rond de kraan en de spoelbak voorkomt u door het blad na gebruik droog te vegen. Op graniet kunt u een hardnekkige kalkrand verwijderen met een kalkreiniger voor graniet; op marmer gebruikt u geen ontkalker, en een kalkrand die al dof is geworden, is etsing die gepolijst moet worden.
- Graniet: breng een kalkreiniger aan die geschikt is voor graniet, laat kort inwerken volgens de verpakking, spoel na met schoon water en droog af. Doe daarna de waterdruppeltest rond de kraan: trekt het water in en wordt de steen donker, dan is opnieuw impregneren nodig.
- Marmer en kalksteen: reinig met een pH-neutrale natuursteenreiniger en droog af. Gebruik geen azijn, citroen of ontkalker. Is de witte rand na het reinigen nog zichtbaar en voelt hij dof aan, dan is de steen aangetast en brengt alleen polijsten de glans terug.
- Composiet: composiet is geen natuursteen, maar ook de hars in composiet verdraagt geen ontkalker. Zie doffe vlekken op een composiet aanrechtblad.
Meer over het dagelijkse onderhoud en het sealen van een stenen keukenblad leest u in natuursteen aanrechtblad onderhouden. Is uw werkblad dof of vol kalkplekken, dan kunt u het laten opknappen via onze dienst werkblad polijsten.
Witte uitslag op terras en buitensteen: oorzaak en aanpak
Witte uitslag op een terras, ook uitbloeiing genoemd, ontstaat doordat water zouten en kalk uit de ondergrond, het mortelbed of de voegen oplost en naar het oppervlak brengt. Als het water verdampt, blijven die als wit poeder of witte vlekken achter. U borstelt de uitslag droog af en pakt vooral het vocht aan.
Uitbloeiing komt vooral voor bij terrassen en buitentrappen die in een cementgebonden mortel zijn gelegd, en is vaak het sterkst in de eerste maanden na de aanleg en na een natte periode. Het is geen vuil dat u wegspoelt: met veel water lost u de zouten opnieuw op, ze trekken terug de steen in en komen bij de volgende droge dag weer boven. Zo gaat u te werk:
- Wacht op droog weer: werk alleen als de steen helemaal droog is.
- Borstel droog af: met een harde, droge borstel, en veeg het poeder op. Spoel het niet weg in de voegen.
- Herhaal indien nodig: zolang er zouten uit de ondergrond komen, kan de uitslag terugkeren. Bij gewone uitbloeiing neemt die meestal af naarmate er minder zouten overblijven.
- Hardnekkige kalkuitbloei: gebruik alleen een uitbloeiingsverwijderaar die geschikt is voor uw steensoort. Op blauwe steen, kalksteen en travertin dus nooit zoutzuur of een zure cementsluierverwijderaar.
Komt de uitslag elk jaar terug, kijk dan naar de oorzaak: staat er water op het terras door te weinig afschot, loopt regenwater van een gevel of dak over de steen, of trekt vocht op uit de ondergrond? Zonder vocht geen uitbloeiing. Een witte sluier op arduin is overigens niet altijd uitbloeiing; ook kalksluier, zeepresten of verkeerde producten geven dat beeld. Dat leest u in blauwe steen reinigen. Wilt u een terras grondig en zonder schade laten reinigen, bekijk dan onze dienst terras reinigen.
Overzicht: welk probleem, welke aanpak?
| Probleem | Aanpak | Niet gebruiken |
|---|---|---|
| Verse kalkaanslag op marmer, travertin of hardsteen | pH-neutrale natuursteenreiniger, zacht werken, nadrogen | Azijn, citroen, ontkalker |
| Kalkzeep in de douche | Zeepfilmverwijderaar voor natuursteen | Schuurspons, schuurpoeder |
| Kalk op graniet of leisteen | Kalkreiniger voor zuurbestendige natuursteen, naspoelen | Middel op de voegen laten staan |
| Dikke, oude kalklaag op kalkhoudende steen | Machinaal zoeten of polijsten door een specialist | Steeds sterkere ontkalkers |
| Witte uitslag buiten | Droog afborstelen, vochtbron aanpakken | Veel water, zoutzuur op kalksteen |
| Doffe witte plek zonder laagje (etsing) | Schuren en polijsten | Verder poetsen of ontkalken |
Kalk voorkomen: nadrogen, impregneren en pH-neutraal onderhoud
Kalk voorkomen is veel makkelijker dan kalk verwijderen: trek wanden en vloer na het douchen droog, reinig met een pH-neutrale natuursteenreiniger, spoel na, en houd de steen geïmpregneerd zodat water er niet in trekt.
- Aftrekken en drogen: een trekker of microvezeldoek na elke douchebeurt voorkomt dat kalk kan opdrogen. Dat is de belangrijkste gewoonte.
- Impregneren: een impregneermiddel maakt de steen water- en vuilafstotend. Kalk en zeep trekken dan minder in de poriën en zijn makkelijker weg te nemen. Met de waterdruppeltest ziet u wanneer het tijd is om opnieuw te impregneren.
- Mild reinigen: een pH-neutrale reiniger in de juiste dosering, met naspoelen, laat geen film achter waarop kalk zich hecht.
- Hard water: in grote delen van België en Nederland is het leidingwater hard. Een waterontharder vermindert de hoeveelheid kalk die achterblijft.
Hoe vaak u per steensoort moet impregneren en welke middelen veilig zijn, staat in natuursteen onderhouden: de beste tips per steensoort. Voor travertin, dat door zijn open poriën extra kalk vasthoudt, leest u meer in travertijn schoonmaken en onderhouden. Wilt u het periodieke onderhoud uitbesteden, dan kan dat via onze dienst natuursteen onderhoud.
Wanneer zoeten of polijsten nodig is
Zoeten of polijsten is nodig zodra een witte plek na reinigen blijft en dof aanvoelt, of wanneer een kalklaag zo dik en oud is dat u hem niet zonder schade wegkrijgt. Dan wordt een flinterdunne toplaag machinaal weggeschuurd, samen met de kalk of de etsing, en krijgt de steen daarna opnieuw zijn glans of zijn matte afwerking.
Dat is vaak het geval bij marmeren en travertijnen douches die jarenlang met antikalk zijn schoongemaakt, bij hardstenen vensterbanken en dorpels met witte kringen, en bij aanrechtbladen met doffe randen rond de kraan. Gezoet of gepolijst? Dat hangt af van de oorspronkelijke afwerking; het verschil leest u in het verschil tussen polijsten en zoeten.
Royal Stone reinigt, schuurt, polijst en impregneert natuursteen op locatie, in heel België en Nederland. Lees meer over natuursteen polijsten en natuursteen reinigen, of vraag een gratis inspectie aan. Wij bekijken ter plaatse of reinigen volstaat of dat de steen gepolijst moet worden. Andere vlektypes, zoals vet, wijn en roest, behandelen we in vlekken uit natuursteen verwijderen.